ខេត្តមណ្ឌលគិរី ៖ មណ្ឌលគិរី គឺជាខត្តមួយស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ភូមិភាគឥសាន្តនៃប្រទេសកម្ពុជា ហើយក៏ជាតំបន់ទេស ចរណ៏ធម្មជាតិដ៏ប្រណិតមួយផងដែរ ដែលសំបូរទៅដោយភ្ញៀវទេសចរណ៏ជាតិនិងអន្តរជាតិមកទស្សនាកំសាន្ត ។
ជាក់ស្តែងលោក ប៊ុត វណ្ណលាង ដែលជាមគ្គុទេសទេសចរណ៏ម្នាក់នៅក្នុងតំបន់នេះបានរៀបរាប់ប្រាប់អ្នក យកពត៏មានថាក្នុងកំឡុងពេលជាងមួយឆ្នាំកន្លងទៅនេះមានការកើនឡើងនូវភ្ញៀវទេសចរណ៏កាន់តែច្រើនឡើងៗ គួរអោយគាត់សំគាល់ ជារៀងរាល់ឆ្នាំគេសង្កេតឃើញថាមិនសូវមានភ្ញៀវជាតិមកទស្សនាច្រើនកុះករនោះទេ ប៉ុន្តែ ក្នុងកំឡុងជាងមូយឆ្នាំកន្លងទៅនេះហាក់ដូចជាមានភ្ញៀវជាតិកើនឡើងរហូតដល់ច្រើនជាងទ្វេរដងបើធៀបទៅនឹងភ្ញៀវអន្តរជាតិដែលបានមកលេងកំសាន្តក្នុងខត្តនេះ។
គាត់បានបន្តថាថ្វីបើមានភ្ញៀវជាតិនិងអន្តរជាតិមកលេងខេត្ត នេះច្រើនក៏ពិតមែន តែមិនដែលលេចលឺថាកើតមាននូវអំពើចោរកម្មរឺក៏អំពើអាក្រក់ផ្សេងៗទៅលើភ្ញៀវដែលបានមកទស្សនាក្នុងខេត្តនេះទេនេះ ។ ហេតុដែលនាំអោយមានការកើនឡើងទាំងភ្ញៀវជាតិនិងអន្តរជាតិ ហើយក៏ជាមោទនភាព មួយសំរាប់ថ្នាក់គ្រប់គ្រងរបស់ខេត្តយើងផងដែរ មណ្ឌលគិរីមានរម្មណីយដ្ឋានជាច្រើនកន្លែងដូចជា : ទឹកជ្រោះប៊ូស្រា គឺជាទឹកជ្រោះដែលស្អាតជាងគេនៅក្នុងខេត្តមណ្ឌលគិរី ទីនោះយើងអាចងូតទឹហែលទឹកលេងយ៉ាងសប្បាយរីករាយ និង មើលទេសភាពព្រៃឈើធម្មជាតិដ៏ស្រស់បំព្រងនារដូវវស្សាផងដែរ បន្ទាប់ពីបានបញ្ជាប់ពីការលេងកំសាន្តនៅទឹក ជ្រោះគឺយើងធ្វើដំណើរត្រលាប់ក្រោយមកវិញប្រហែលជា៦គីឡូម៉ែត្រមានផ្លូលលំតូចមួយនៅខាងស្ដាំដៃគឺចូលទៅលេងកន្លែងមួយដែមានឈ្មោះថា អូរផ្លាយ គឺជាអូរដែលមានបាតក្រោមក្រាលពេញដោយថ្មដាដែលជាហតុធ្វើអោយទឹក នៅទីនោះថ្លាឆ្វេងគួរអោយចង់គយគន់ ថែមទាំងមានដើមល្វាដុះទេរមករក មាត់អូរសំរាប់លោត ទឹកលេងយ៉ា់ង សប្បាយ រីករាយទៀតផង បន្ទាប់ពីធ្វើដំណើរចេញពីអូរផ្លាយ មកជិតដលទីរួមខេត្តវិញនៅមានរ្មំណីយដ្ថានមួយទៀត មានឈ្មោះហៅថារម្មណីយដ្ថានចំការកាហ្វេសំរាប់អ្នកចូលចិត្តពិសារកាហ្វេគឺមានលក់នៅក្នុងនោះ ហើយក៏មាន អាហារដ្ថាននៅទីនោះផងដែរ ម្យ៉ាងទៀតអាចទស្សនាចំការដំណាំគ្រប់មុខជាពិសេសគឺដើមកាហ្វេដែលទេសចរណ៏ ភាគច្រើនមិនសូវជារំលងចោលនោះ បន្ទាប់ពីនេះទៀតគឺយើងធ្វើដំណើរឆ្ពោះទៅរកកន្លែងមួយសំរាប់ទស្សនាទេស ភាពព្រៃឈើមើលដាច់កន្ទុយភ្នែក និង រង់ចាំមើលទិត្ថភាពថ្ងៃលិចនៅពេលល្ងាច កន្លែងនោះត្រូវបានអោយឈ្មោះថា សមុទ្រឈើ ប៉ន្តែសូមចង់ចាំថាផ្លូវដែលឆ្ពោះទៅកាន់រម្មណីដ្ថានសមុទ្រឈើនោះគឺត្រូវបានឆ្លងកាត់ភ្នំមួយគឺភ្នំដោះក្រមុំ ដែលជាបូជណីដ្ថានដ៏សក្ក័សិទ្ធិមួយសំរាប់ប្រជាជនក្នុងខេត្ត និង ភ្ញៀវទេសចរណ៏មកពីគ្រប់ខេត្តក្រុងឡើងទៅដុតធូប បន់ស្រន់សុំសេចក្តីសុខ រឺតាមបំណងប្រាថ្នារៀងៗខ្លួន ក្រៅពីនេះទៀតនៅមានកន្លែងទស្សនាផ្សេងៗជាច្រើនទៀត ដូចជា ទៅមើលភូមិជនជាតិព្នង ទេសភាពវាលស្មៅ បណ្តុំភ្នំត្រងោល ចំការស្រល់ ……..។
យ៉ាងណាមិញសំរាប់ភ្ញៀវ អន្តរជាតិដែលមកដល់មណ្ឌល់គិរីភាកច្រើនមានចំណង់ចំណូលចិត្តខុសគ្នាពីភ្ញៀវជាតិគឺពួកគាត់ចូលចិត្តទៅទស្សនា ក្នុងព្រៃដូចជាការធ្វើដំណើរដោយថ្មើរជើងគឺដើរឆ្លងកាត់ពីភូមិមួយឆ្ពោះទៅរកភូមិមួយទៀតដែលមានចំងាយប្រហែ១៨ ទៅ២០គីឡូម៉ែត្រ ដំណើរកំសាន្តនេះគឺត្រូវបានដើរចញពីភូមិដំរីជាន់ឆ្ពោះទៅកាន់ភូមិពូរតាំងដោយប្រើពេលវេលាអស់ ពេញមួយថ្ងៃទើបទៅដល់គោលដៅ ហើយយើងនឹងបានជួបសកម្មភាពដូចជាការដើរឡើងភ្នំចុះភ្នំ ហែលទឹកលេងមើលទឹកជ្រោះក្នុងព្រៃនោះ ស្ទូចត្រីយកមកធ្វើជាម្ហូបសំរាប់អាហារថ្ងៃត្រង់ ដើរកាន់ដៃគ្នាឆ្លងទឹកអូរដែលមានទឹកហូរ ខ្លាំង មើលដំរី លាងដំរី ហើយងូតទឹកលេងនៅទីនោះយ៉ាងសប្បាយរីករាយ នៅពេលមកដលភូមិមគ្គុទេសគាត់ នឹងធ្វើការបកស្រាយរៀបរាប់អំពីវប្បធម៏ជនជាតិភាគិចនៅតំបន់នេះ ជាមួយនឹងការមើលផ្ទះបុរាណរបស់ជនជាតិ ភាគតិចព្នង ៕
ដោយ ៖ គឹម ចំរើន


