លោកហ៊ុនសុខាប្រធានក្លឹបអ្នកកាសែតឯករាជ្យយល់ថា ដំណើរការលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យល្អប្រសើរ គឺដោយសារមានលំហូរដោយសេរីនៃព័ត៌មាន និងគំនិត បានន័យថាមនុស្សគ្រប់រូប ទាំងជាបុគ្គល ទាំងជាស្ថាប័នអង្គការ គឺមានសិទ្ធិក្នុងការបញ្ចេញមតិ បើការផ្សាយព័ត៌មានមិនគ្រប់ជ្រុងជ្រោយនៃរឿងរ៉ាវដែលកើតឡើងនៅក្នុងសង្គម វាធ្វើឲ្យរាំងស្ទះលំហូរនៃព័ត៌មាន និងគំនិត ហើយវាក៏ជាឧបសគ្គនៃដំណើរការលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យផងដែរ។ កាលណាលំហូរព័ត៌មាន និងគំនិតកាន់តែធំ សេរីភាពបញ្ចេញមតិ សេរីភាពព័ត៌មាន ក៏ដូចជាលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយើង កាន់តែល្អប្រសើរឡើងដែរ។
លោក ហ៊ុន សុខា បន្តថា បើសិនជាកម្ពុជាយើងមានសារពត៌មានច្រើនគឺអាចផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានដែលវាជាការជួយឲ្យរដ្ឋាភិបាលទទួលបានព័ត៌មានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ។ ម្យ៉ាងទៀត បើកាលណាយើងមានសារពត៌មាននឹងពង្រឹងនូវសេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិ និងសេរីភាពសារព័ត៌មាន ដូចមានចែងនៅក្នុងមាត្រា៤១ និង ៥១ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ហើយវាជាការបំពេញកាតព្វកិច្ចរបស់រដ្ឋាភិបាលចំពោះសេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិ និងសេរីភាពនៃព័ត៌មាន ដែលចែងនៅក្នុងមាត្រា១៩ នៃកតិកាសញ្ញាអន្តរជាតិ ស្ដីពីសិទ្ធិស៊ីវិល និងសិទ្ធិនយោបាយ ក៏ដូចជាសេចក្ដីប្រកាសជាសាកលអំពីសិទ្ធិមនុស្សរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិផងដែរ។
លោកហ៊ុនសុខាអ្នកឯកទេសខាងវិជ្ជាជីវៈសារព័ត៌មានបានអះអាង ថា សេរីភាពបញ្ចេញមតិ និងសេរីភាពសារព័ត៌មាន ជាភស្តុតាងបញ្ជាក់នូវដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យ បើសេរីភាពនេះត្រូវបានរឹតត្បិត នោះលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យក៏មិនពេញលេញ មានតែមួយជ្រុងតូច ឬមានតែសំបក តែឥតខ្លឹមសារ។
លោក ហ៊ុន សុខា ក៏ជំរុញឲ្យរដ្ឋាភិបាលអាណត្តិថ្មី ធ្វើកំណែទម្រង់ និងអនុវត្តឲ្យបានហ្មឺងម៉ាត់ នូវកម្មវិធីគោលនយោបាយនានា ជាពិសេស កិច្ចសហការជាមួយបណ្តាញសារព័ត៌មាន ឲ្យមានអព្យាក្រឹត្យភាព សម្រាប់ការដឹកនាំរយៈពេល ៥ឆ្នាំខាងមុខ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការប្រជាពលរដ្ឋ។ការប្តេជ្ញាធ្វើកំណែទម្រង់បែបស៊ីជម្រៅរបស់រដ្ឋាភិបាល សម្រាប់អាណត្តិទី៥នេះ គឺឆ្លុះបញ្ចាំងពីដំណើរវិជ្ជមានមួយរបស់កម្ពុជា ឆ្ពោះទៅរកលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ខណៈដែលសំឡេងគាំទ្រគណបក្សប្រឆាំង បានស្ទុះឡើងគួរឲ្យកត់សំគាល់ ដែលបង្ហាញពីឆន្ទៈរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ទាមទារនូវការផ្លាស់ប្តូរ។
លោកហ៊ុនសុខាបានលើកឡើងថាចំណែកនៅក្នុងប្រទេសកុំម្មុយនីស្តមួយចំនួន ថ្នាក់ដឹកនាំខ្លះ ចាត់ទុកអ្នកសារព័ត៌មានជាសត្រូវ មានន័យថា ក្នុងក្រសែភ្នែករបស់ពួកគេ អ្នកកាសែត គឺជាអ្នករំខានកិច្ចការផ្ទៃក្នុងរបស់ពួកគេ។ តែនៅក្នុងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យវិញ អ្នកសារព័ត៌មានត្រូវបានគេចាត់ទុកថា ជាអ្នកឃ្លាំមើលសង្គម ជាអ្នកសង្កេតការណ៍សង្គម ឬជាកញ្ចក់សម្រាប់អោយមន្ត្រីខូចឆ្លុះមើលខ្លួនឯងដើម្បីដុសក្អែលចេញក្នុងខណៈពេលដែលមន្ត្រីក្នុងប្រទេសកុំម្មុយនីស្តមួយចំនួនចាត់ទុកអ្នកសារព័ត៌មានជាសត្រូវ ឬជាតួអង្គចាក់រុកនោះ នៅក្នុងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យសេរីឯណេះវិញ អ្នកកាសែតត្រូវបានគេចាត់ទុកថា ជាដៃគូរអភិវឌ្ឍន៏ប្រទេសដោយខានមិនបាននោះឡើយ។
លោកប្រធានក្លឹបអ្នកកាសែតឯករាជ្យឲ្យដឹងទៀតថានៅក្នុងសង្គមសេរី មន្ត្រីភាគច្រើនបានយល់ច្បាស់ថា ខ្លួនគេគឺជាមន្ត្រីសាធារណៈដែលត្រូវបម្រើផលប្រយោជន៍ពលរដ្ឋ ។ ដូច្នេះ រាល់កិច្ចការរបស់រដ្ឋត្រូវតែបង្ហាញជូនអ្នកកាសែត ហើយអ្នកកាសែតត្រូវរាយការណ៍បន្តជូនប្រជាពលរដ្ឋដែលជាម្ចាស់ឆ្នោត និងម្ចាស់ប្រទេស។ អ្នកកាសែតមិនមែនជាអ្នករុកគួនមន្ត្រីទេ តែពួកគេធ្វើការក្នុងតួនាទីដើម្បីបម្រើពលរដ្ឋដែលចង់ដឹងពីសកម្មភាពរបស់មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលទាំងនោះ។
លោកហ៊ុនសុខាបញ្ជាក់ថានៅក្នុងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់មិនសូវមានគំនិតគិតថា ត្រូវតែគេចមុខពីអ្នកកាសែតទេ ពីព្រោះ នៅពេលដែលពួកគេកាន់តំណែងខ្ពស់ ជាលក្ខណៈស្វ័យប្រវត្តិ ពួកគេត្រូវតែឆ្លើយតបទៅនឹងសំណួររបស់អ្នកកាសែតដែលជាសាវ័ករបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។ ប្រសិនបើមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ មិនចង់អោយអ្នកសារព័ត៌មានរំខាន លុះត្រាតែមន្ត្រីរូបនោះ កុំស្ថិតនៅក្នុងតំណែងជាន់ខ្ពស់ដែលទទួលបានការគាំទ្រពីរាស្ត្រ។ ម្យ៉ាងទៀត មន្ត្រីដែលរអានឹងអ្នកសារព័ត៌មាន មន្ត្រីរូបនោះ អាចមានភាពអាថ៌កំបាំង។
រាស្ត្រអាចផ្តល់តំណែងជូនមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់បាន តែត្រឡប់មកវិញ មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់មិនអាចលាក់បាំងសកម្មភាពរបស់ខ្លួនដែលត្រូវបម្រើរាស្ត្រឡើយ។ តម្លាភាពនៅក្នុងទីងងឹត គឺជារឿងអាថ៌កំបាំង និងជារឿងគួរអោយសង្ស័យ។
សរុបសេចក្តីមក នៅក្នុងសង្គមមួយ មិនថា ជាសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ ឬជាសង្គមពាក់កណ្តាលសេរី ឬជាសង្គមនិយម ឬជាសង្គមកុំម្មុយនីសក៏ដោយ សារព័ត៌មានមានតួនាទីមិនអាចកាត់ថ្លៃបានក្នុងការរួមចំណែកអភិវឌ្ឍន៏ប្រទេសមួយអោយដើរនៅលើផ្លូវយុត្តិធម៌ ស្អាតស្អំ គ្មានអំពើពុករលួយ គ្មានគំនិតបក្ខពួកនិយម មានសីលធម៌ល្អជាដើម។សង្គមមួយ វាតែងតែមានហើយមនុស្សល្អ និងអាក្រក់។ អ្នកកាសែត ក្នុងតួនាទី និងមសិការរបស់ខ្លួន ត្រូវចូលរួមលើកស្ទួយកិត្តិយសបុគ្គលគំរូ តែតាមប្រមាញ់បុគ្គលអាក្រក់។ តាមរយៈការតាមប្រមាញ់នេះហើយ ដែលអាចធ្វើអោយសង្គមមួយដែលធ្លាប់មានមនុស្សអាក្រក់ច្រើន កែខ្លួនទៅជាមនុស្សល្អច្រើនវិញ។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ សារព័ត៌មាន គឺជាវេទិការចែកចាយផ្លាស់ប្តូរព័ត៌មាន បណ្តុះគំនិតបញ្ញាពិចារណា និងជាទីកន្លែងកម្សាន្តអារម្មណ៍។និយាយជារួម
បើគ្មានសារព័ត៌មាន ប្រទេស រីកចម្រើនយឺតយ៉ាវនិងពោរពេញទៅដោយអំពើពុករលួយ។ ប៉ុន្តែក្នុងប្រទេសមួយដែលមានសារព័ត៌មានសម្បូរបែប ប្រទេសនោះនឹងអភិវឌ្ឍន៏ជឿនលឿនជាពុំខានឡើយ។សារពត៌មានជាដៃគូអភិវឌ្ឍន៏ និង សង្គមតែសត្រូវជាមួយជនពុករលួយ ៕
